Orthomoleculair therapeut Maike

Wat zijn neurotransmitters?

Neurotransmitters, ook wel “gelukstofjes ”genoemd, zijn signaal boodschappers die werken tussen de hersenen, het ruggenmerg, zenuwcellen en de uiteindelijke doelcellen. Ze spelen een essentiële rol in het reguleren van:

Hartslag, bloeddruk, ademhaling en spierbewegingen
Beinvloeden gedachten, geheugen, leren en gevoelens
Slaap, genezing en veroudering
Stress respons moduleren
Hormoonspiegel balans
Spijsvertering, honger- en dorstgevoelens

Elke neurotransmitter heeft zijn eigen functie in het lichaam en hebben synergetische (versterkend) en antagonistische (blokkerende/verminderde) wisselwerking. Als de neurotransmitters verstoord raken kan dit dus ook leiden tot verschillende gezondheidsproblemen en klachten (symptomen).

Wat zijn de basisvoorwaarden voor goed functionerende neurotransmitters?

Optimale bloed circulatie
Voldoende zuurstof, minder zuurstof betekend minder energie
Voldoende vetzuren
Voldoende co-factoren voor de omzetting zoals vitamine en mineralen
Voldoende bouwstoffen (aminozuren=eiwit)
Optimale darmmicobioom/darmwerking

Welke neurotransmitter zijn er?

Dopamine

Deze neurotransmitter speelt een belangrijke rol in het beloningssysteem in het lichaam. Heeft geeft een gevoel van plezier en helpt bij motivatie, concentratie, geheugen, slaap stemming en gevoel van voldoening. Deze neurotransmitter kun je beïnvloeden door:

Intensief bewegen (sprinten, boksen)
Grenzen en doelen stellen en deze afronden (geeft dopamine)
Stress reductie ( door stress hormonen nor- en adrenaline lekt dopamine weg)
Knuffelen / huid op huid contact
Geraffineerde suikers verlagen / Gezonde voeding (co-factoren; B vitamine, ijzer koper en magnesium)
Groene thee max 2-3 koppen per dag; remt de dopamine afbraak
Koud douchen / uitdagingen / HITT / zonlicht
Tyrosine houdende voeding: vis, ei, kaas, melk, avocado, noten, zaden en peulvruchten

Serotonine

Deze neurotransmitter speelt een belangrijke rol in het reguleren van de bloeddruk, stemming, slaap, seksualiteit, angst, eetlust en pijn. Serotonine bevindt zich voor 95% in de maag en in de darmen en voor 2% in de hersenen. Serotonine wordt, samen met vitamine C en B-vitamines gemaakt uit tryptofaan, dat is een voorloper van 5-htp, wat weer een voorloper van serotonine is. Uit serotonine wordt weer melatonine gemaakt, dit hormoon bereidt het lichaam voor op de slaap. Voedingsbronnen van tryptofaan zijn onder andere: bruine rijst, zonnebloempitten, pompoenzaad, sesamzaad, bananen, kaas, kalkoen, kip, kikkererwten, kwark, melk, noten, pinda’s, en vis. Tryptofaan wordt opgenomen in de dunne darm, een gezonde darmfunctie is hiervoor essentieel.

Goede darmgezondheid: weinig suiker, meer eiwitrijk voedsel
Verhogen van vezel inname, darmmicrobioom stimuleert serotonine aanmaak
Complexe koolhydraten (groente, fruit, granen) bevorderen tryptofaanopname in de hersenen
Goede nachtrust
Zonlicht en ochtendlicht, voor tryptofaan opname
Bewegen in de natuur
Vast ritme in slaap en maaltijden
Probiotica

GABA

Gamma-aminozuurboter is de meest voorkomende remmende en rustgevende neurotransmitter in het zenuwstelsel, met name in de hersenen. Daar reguleert het concentratie, slaap, depressie en prikkelbaarheid. De balans met glutamaat is cruciaal.

Voedingsbronnen om GABA te ondersteunen zijn: groene groente, broccoli, zaden, verse noten, aardappelen, bananen, uien en eieren. Symptomen van een GABA tekort: onrust, slecht inslapen, gejaagdheid, minder zelfbeheersing, impulsief en ongecontroleerd.

Stress reductie
Dagelijks ritme, rust en structuur
Ademhaling, meditatie, yoga
Laat perfectionisme los
Vast slaapritme, diepe slaap versterkt GABA signalering
Gefermenteerde voeding / minder suiker
Beperk koffie, blauw licht in de avond

Glutamaat

Glutamaat wordt door het lichaam gevormd en is als “ophitsende” neurotransmitter betrokken bij het cognitieve vermogen van de hersenen, herinneringen en beweging. Glutamaat wordt meestal gevormd door glutamine. Glutamine kan ook omgezet worden in GAGA, wat een mooie oplossing is voor de balans in onrust en rust. Bij teveel glutamaat kan er een tekort aan GABA ontstaan. Andere oorzaken van een glutamaat overschot zijn: vaak tekort aan vitamine ( B6) en mineralen ( zink, magnesium) of een te grote opname via de voeding, door teveel smaakversterkers zoals E621 glutamaat, aspertaam (zoetstof), kaas, tomaten, paddenstoelen en door ontstekingen. Een tekort aan glutamaat komt weinig voor. Symptomen voor een glutamaat overschot: tunnelvisie, geïrriteerd, explosief of razende gedachten

Balans tussen stimulatie en rust
Beweeg regelmatig met name in de ochtend
Zonlicht en goede slaaproutine
Stressmanagement
Gezonde darmen
Minder glutamaat inname in de voeding, smaakversterkers en kant-en-klaar maaltijden
Beperk prikkels ( suiker, beeldschermen, overstimulatie)

Acetylcholine

Acetylcholine heeft een brede werking en stuurt de parasympaticus ( rust en vertering) en de sympathicus (hartslag, ademhaling, spijsvertering) Deze neurotransmitter is betrokken bij herinneringen, gedachten, cognitieve functies, spijsvertering, spiercontractie en alertheid. Choline is een voorloper van acetylcholine en zit in eieren en lever en heeft kalium als co-factor nodig voor de omzetting.

Voeding met choline: ei, avocado, biefstuk, noten, vis
Lectine verrijkte voeding: sojabonen, kidneybonen, aardappelen, tarwekiemen, aubergine, linzen, erwten, tomaten, paprika, en pinda’s
Vloeiende expressieve bewegingen
Meditatie, gericht op ontspanning en inspiratie
Intellectuele uitdagingen, lezen,
Beperking van remmende invloeden zoals extreme duursport
Goede nachtrust bevordert het verstevigen van het geheugen via acetylcholine

Noradrenaline en adrenaline (catecholamines)

Adrenaline is een stimulator en helpt het lichaam bij een reactie op stress: vluchten of vechten . Noradrenaline maakt het lichaam klaar voor actie, het activeert de sympathicus en autonome zenuwstelsel: alertheid, bloeddruk omhoog, immuunsysteem staat gereed, pupillen verwijden enzovoort. Ook is noradrenaline een belangrijke opwekkende neurotransmitter voor motivatie, alertheid, concentratie, herinneringen en opslag in het lange termijn geheugen. Noradrenaline wordt net als dopamine aangemaakt uit Tyrosine (zie hierboven) Symptomen voor een overschot van (nor) adrenaline: verhoogde hartfrequentie, focus, concentratie en verwijde pupillen.

Stress reductie, mindfulness en meditatie
Ademhalingsoefeningen (ook goed voor meer zuurstof)
Dagelijkse lichaamsbeweging met matige intensiteit, kalmeert de stress as (HPA)
Slaapoptimalisatie, diepe slaap verlaagt de stresshormonen
Zonlicht en daglichtblootstelling vooral in de ochtend, reguleert het bioritme en bevordert vitamine D
Stabiele bloedsuiker, minder koffie, alcohol, nicotine en exorfine uit de voeding; vermindert een adrenaline piek
Ontstekingsremmende voeding, vermindert stimulatie stress as en sympaticus

Endorfine

Endorfine heeft een pijnstillende werking en kan gezien worden als een beloningsstof en activeert dopamine. Het is een anti-stress hormoon, antidepressiva en angstremmer. Endorfine zijn op opiaten lijkende stoffen, die een gevoel van euforie geven. Zo is het in staat snel de stress hormonen noradrenaline en adrenaline te deactiveren. Endorfine productie wordt gestimuleerd door:

Bewegen
Lachen, zingen
Mediatie
Seks
Gezonde darmen / vezels

Het endorfine/dopamine beloningssysteem is met elkaar en andere neurotransmitters en hormonen verbonden. Als het beloningsysteem te veel en te vaak geprikkeld wordt ( troostvoeding, gamen, middelengebruik) ontstaat er een verstoring (dopamine tekort en druk op het immuunsysteem dus energie tekort) waardoor sterkere prikkels noodzakelijk worden. Door teveel Exorfine uit de voeding kan ook endorfine resistentie ontstaan. Dit geeft ook verstring in de leptine (hormoon voor honger beleven) gevolg: altijd honger. Exorfine in de voeding zijn: gluten, melkeiwit ( caseïne), soja en spinazie.

Hieronder een schema hoe de neurotransmitters met elkaar in verbinding staan en worden omgezet, met de bijhorende co-factoren die hiervoor nodig zijn.

Wat veroorzaakt verstoringen in de neurotransmitters?

Stress

Bij chronische stress is er een verhoogd verbruik van Tyrosine voor de omzetting van noradrenaline en adrenaline, dit gaat ten koste van dopamine, schildklierfunctie en de omzetting van oestrogeen. Ook zie je vaak een tekort van GABA ontstaan (te weinig energie) deze remt de noradrenaline. Door de verstoorde verdeling van Tyrosine kunnen er ook depressieve gevoelens ontstaan, minder daadkracht en focus, minder zin in bewegen en verstoord metabilisme.

Zo werkt chronische stress in het lichaam:

Verhoogde(nor) adrenaline: verhoogde hartslag, ademhaling, activatie immuunsysteem

Meer verbanding zonder zuurstof >>meer glucose in de bloedbaan >>meer insuline en minder B6 >> hoger glutamine verbruik >> verstoring in de neurotransmitters (vooral GABA) >> nog meer (nor) adrenaline >> minder dopamine en serotonine >> spijsverteringsproblemen > beschadiging van de darmwand >> meer vrije radicale stress >> meer ontstekingen >> minder energie >>>> dan sluit je boven weer aan met meer verbranding zonder zuurstof.

Chronisch overactief immuunsysteem

Chronisch overactief immuunsysteem is een van de belangrijkste oorzaken van verminderde aanmaak van neurotransmitters. Evolutionair gezien, gaat bij chronische stress gaat veel energie naar het immuunsysteem, waardoor er een energietekort ontstaat voor andere systemen ( hersenen) in het lichaam. Om te voorkomen dat het energieniveau in de hersenen nog meer afneem vermindert het lichaam de aanmaak van neurotransmitters. Factoren die chronische ontsteking/actief immuunsysteem en energie tekort geven zijn:

Stress (nummer 1)
Darmklachten / spijsverteringsklachten
Schimmels, gisten en parasieten
Allergie of intolerantie (voeding)
Tekorten in de voeding (eiwit, vitamine, mineralen)
Teveel ontstekingsbevorderende voeding (ultrabewerkt, vlees, verkeerde olie/vetten)
Slechte detoxificatie functie van de lever
Verstoord bioritme / slechte slaap
Bijwerkingen medicatie
Trage schildklierwerking (Tyrosine wordt ook omgezet in thyroxine voor schildklierhormoon)
Geen uitdaging / doelen in het leven

Hoe verhoog je de neurotransmitters?

Stress reductie
Intermitterend vasten ( gunstige effecten van ketonen op de hersen)
Voeding: volwaardig, ontstekingsremmend, 2 uur voor het slapen gaan niet meer eten
Minimaliseer voeding met linolzuur (ontstekingen) verhoog vetzuur omega 3
Voldoende vitamine D en magnesium
Elke dag minimaal een half uur bewegen
Gezonde darmen en een goede spijsvertering
Goede nachtrust
Doe waar je blij en gelukkig van wordt

Wat kan orthomoleculaire therapie voor je neurotransmitters betekenen?

Herstellen van de darmfunctie en verteringscapaciteit
Inzetten van “mood” Probiotica, dit zijn neuro-actieve darmbacteriën die neurotransmitters aanmaken. Zit geeft meer rust, focus, ontspanning, tevredenheid
Behandelplan op maat voor voeding en leefstijl
Ondersteunen van de neurotransmitters met supplementen voor de co-factoren en kruidentherapie
Ondersteunen van de leverfunctie en detoxificatie capaciteit en Exorfine verminderen
Chronische ontstekingen verminderen